فیلم شناسینقد فیلم

اثری که آیینه نگری در برابر واقعیت است

مستند «شجریان؛ از سپیده تا فریاد»، اثری بی‌آلایش است که هدفی جز همدلی و کنار گذاشتن منیت‌ها ندارد، مستندی تشریحی (نریشن و دانای کل) که به نگرش هنری و سیاسی استاد آوازخوان ایرانی، محمدرضا شجریان می‌پردازد

مستند «شجریان؛ از سپیده تا فریاد»، اثری بی‌آلایش است که هدفی جز همدلی و کنار گذاشتن منیت‌ها ندارد، مستندی تشریحی (نریشن و دانای کل) که به نگرش هنری و سیاسی استاد آوازخوان ایرانی، محمدرضا شجریان می‌پردازد، کارگردان با استفاده از حوادث سیاسی ایران، زندگی سوژه‌اش را روایت می‌کند، روایتی در بستر موسیقی با چاشنی سیاست. هویت صاحب پرتره برای مخاطب قابل‌درک و تفسیر می‌شود، زیرا مهدی طوسی (کارگردان مستند) برخلاف مستندهای شخصیت محورِدیگر، انعکاس درون صاحب پرتره را پشت تاریخ تولد و کودکی سوژه مخفی نمی‌کند، و مستقیم به اصل مطلب می‌پردازد. اثری که شاید غبارها را از چهره سوژه‌اش پاک کند.
مستند «شجریان؛ از سپیده تا فریاد» روایتی دراماتیک دارد و مخاطب به‌خوبی فراز و نشیب‌های سوژه را لمس می‌کند، روایتی جذاب که از تعهد خود نسبت به واقعیت عدول نمی‌کند و با استفاده از تدوین منطبق با توالی زمانی، مصاحبه با افراد سرشناس حوزه موسیقی (حسین علیزاده، داریوش پیرنیاکان و علیرضا نوربخش)، به‌کارگیری اسناد و انتخاب درست واژه‌های نریشن، به مخاطب اجازه پیش‌داوری نمی‌دهد به همین دلیل شش‌دانگ حواس تماشاگر به نام اثر می‌خورد تا سیر مستند را از دست ندهد. زیرا هر فصل از اثر پازلی برای تکمیل چهره سوژه است، اما رفتار کارگردان قابل‌تأمل و هوشمندانه است، او در بیان زوایای هنری استاد بزرگ آواز، پرشکوه رفتار می‌کند و از سوی دیگر با استفاده از اسناد تاریخی روایت درست از حوادث ملتهب سیاسی را بدون کم و کاستی بازگو می‌کند و در کلامی دیگر او به مخاطبش باج نمی‌دهد و برای پرهیاهو کردن و یا جذب بیشتر مخاطب حقیقت را تحریف نمی‌کند.
روایتی که یکی از نکات آن، آشنایی مخاطب با چهره حقیقی هواداران امروز و مخالفان دیروز شجریان است، اثری که آیینه نگری در برابر واقعیت است و همین واقعیت، باعث فروریختن گارد مخاطب با هر تفکری می‌شود.
کارگردان بین «چهره هنری» و «عنصر سیاسی» بودن خط‌کشی قرار می‌دهد، اولی را چهره‌ای برای مردم و محبوب در تمام جامعه معرفی می‌کند و دومی عنصری برای سوءاستفاده مقطعی رسانه‌ها و احزاب قلمداد می‌کند، سوءاستفاده‌ای که شاید یک «استاد» را هم قد یک سلبریتی جلوه دهد! به همین دلیل مهدی طوسی تلاش می‌کند که مخاطب در قضاوت خود، «چهره هنری» استاد را معیار قرار دهد و «عنصر سیاسی» بودن را واکنش متقابل زمانه بداند. البته کارگردان شبهات آن واکنش‌ها را هم به‌راحتی از کنارشان رد نمی‌شود و بی‌پاسخ نمی‌گذارد.
در هر حال مستند «شجریان؛ از سپیده تا فریاد» در همین یک مصرع از اشعار ملک‌الشعرای بهار «مرغ بیدل! شرح هجران مختصر، مختصر، مختصر کن» خلاصه می‌شود، اثری که به دنبال راهکار برای بازگشت استاد بزرگ موسیقی روی صحنه است تا شاید دوباره شاهد آوازخوانی تصنیف‌های ماندگار باشیم.
نویسنده: مهدی خرامان
برچسب ها
سایت سینمارکت

همچنین بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن