اخبارمصاحبه

روایتی‌جسورانه‌از«نخست‌وزیرموقت»

اخیراً خبر تولید مستند «راه طی شده» به کارگردانی آقای علی ملاقلی‌پور و تهیه‌کنندگی آقای محمد امین نوروزی منتشر شد. این مستند مدعی ارائه روایتی متفاوت از مرحوم بازرگان است.

به گزارش بلاگ سینمامارکت، مهدی بازرگان در سال‌۱۲۸۶ در تهران متولد شد. پدرش حاج عباسقلی بازرگان (تبریزی) از تجار دیندار،‌ روشنفکر و سرشناس زمان خود بود. بازرگان، تحصیلات ابتدایی را در مدرسه سلطانیه تهران و متوسطه را در دارالمعلمین مرکزی به پایان رساند و در سال ۱۳۰۶ جزء نخستین گروه محصلین ممتاز کشور، برای تحصیل به فرانسه اعزام شد. بازرگان پس از طی دوره مقدماتی و قبولی در کنکور سراسری کشور فرانسه، از بین دانشجویان اعزامی، نخستین ایرانی بود که وارد تحصیلات عالی دانشگاهی شد و مورد تشویق وزیر فرهنگِ وقت قرار گرفت. در سال ۱۳۱۳ پس از هفت سال تحصیل در فرانسه به کشور بازگشت و به خدمت نظام وظیفه رفت. در سال ۱۳۱۵ به عنوان اولین دانشیار در دانشکده فنی دانشگاه تهران مشغول به تدریس شد و دو دوره متوالی ریاست دانشکده فنی را به عهده گرفت. در سال ۱۳۳۰، توسط دکتر مصدق به ریاست هیأت‌مدیره و مدیریت عامل شرکت ملی نفت ایران انتخاب شد و با حمایت مردم موفق به خلع ید از انگلیسی‌ها و با همت متخصصین ایرانی موفق به راه‌اندازی و اداره صنایع عظیم نفت شد. در سال ۱۳۳۱ مسوول احداث شبکه لوله‌کشی آب تهران شد و آن را به ثمر رساند. پس از کودتای ۲۸مرداد ۱۳۳۲، به‌دلیل اعتراض مکتوب علیه انتخابات مجلس شورای ملی که آن را غیرقانونی می‌دانست، در بهمن‌ماه ۱۳۳۲ از خدمات دولتی و استادی دانشگاه برکنار شد و تا شانزدهم بهمن‌ماه۱۳۵۷ که پست نخست وزیری دولت موقت انقلاب را به عهده گرفت، تنها در بخش خصوصی در زمینه تولیدات صنعتی فعالیت و خلاقیت داشت. اگرچه تولد مهدی بازرگان بعد از مشروطه یعنی در ۱۲۸۶ بود ولی او را باید به‌عنوان فردی که دوران شکل‌گیری انقلاب مشروطه، دوران رضاخان، دهه ۲۰، ۳۰ و ۴۰ تا انقلاب اسلامی و دوران انقلاب اسلامی را تجربه کرده، مطرح کرد. مهدی بازرگان در عرصه جامعه ما به‌عنوان یک روشنفکر مذهبی مطرح است؛ در ذهن برخی به‌عنوان نماد یک مسلمان و در عرصه علمی، یک استاد دانشگاه است؛ در عرصه سیاسی به‌عنوان یک سیاست‌مدار و رهبر یک حزب به نام نهضت آزادی است و در دوران انقلاب عضو شورای انقلاب و نخست‌وزیر است. لذا ما می‌توانیم به سه عنوان روشنفکر مذهبی، سیاستمدار و نخست‌وزیر انقلاب از او نام ببریم.این مستند به کارگردانی علی ملاقلی‌پور، روایتی از افکار و اندیشه‌های «مهندس مهدی بازرگان» به‌عنوان روشنفکر دینی، سیاستمدار و نخست‌وزیر دولت موقت ایران در سال‌۵۷ است. نام این مستند که با عنوان «راه طی شده» تولید شده است برگرفته از عنوان یکی از مهم‌ترین کتاب‌های مهندس بازرگان به همین نام است. آخرین اثر مستند علی ملاقلی‌پور که از تولیدات مرکز مستند سوره و مرکز آفرینش‌های فرهنگی و هنری بسیج است، اواخر آبان‌ماه با حضور اصحاب رسانه و چهره‌های هنری و سیاسی رونمایی می‌شود. با آقای محمدامین نوروزی تهیه‌کننده این مستند گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

علی ملاقلی پور

چرا مستندی درباره مرحوم بازرگان؟!

علی ملاقلی‌پور فرد علاقه‌مندی به تاریخ انقلاب است و به همین خاطر قصد داشتم، شرایطی را ایجاد کنم که با هم سریالی سیاسی بسازیم. متأسفانه امکان ساخت سریال فراهم نشد و تصمیم گرفتیم لااقل به سمت تولید یک مستند برویم. علی ملاقلی‌پور پیشنهادم را پذیرفت و درباره سوژه‌اش کار کردیم. از مهر۹۵ مطالعات را شروع کردیم و مباحث زیادی را مرور کردیم. به این نتیجه رسیدیم که مهندس بازرگان شخصیت پیچیده‌ای دارد که قبلاً بسیار کم به آن پرداخته شده است. شخصاً هم به بررسی زندگی بازرگان علاقه داشتم. پیشنهاد ساخت این مستند را به آقای یزدی در حوزه هنری هم ارائه کردم و مقدمات ساختش مهیا شد.

«راه طی شده» چه تفاوتی با دیگر مستندهای سیاسی دارد؟

یکی از ویژگی‌های متمایز این کار نسبت به دیگر آثار این است که تماماً از اعضای نهضت آزادی و دوستان مهندس بازرگان دراین مستند حضور پیدا کرده‌اند. خودم شناخت خوبی نسبت به این حوزه داشتم و مستندهای دیگر در این زمینه را دیده بودم. برخی از آثار دیگر این‌طور است که صرفاً با چند نفر مصاحبه شده است. حتی اگر مخالفینی هم در مستند حضور داشته‌اند، مدعی بوده‌اند که حرف‌های‌شان تقطیع شده است. برای این که جلوی این مسائل را بگیریم ریسک بزرگی کردیم و همه مصاحبه‌ها را از اعضای نهضت آزادی گرفتیم. ۱۲نفر مصاحبه‌شونده در «راه طی شده» حضور دارند. به غیر از آقای مجتبی مطهری، دیگران همه از نزدیکان بازرگان و نهضت آزادی هستند.

این انتخاب با مخالفت حوزه همراه نشد؟

خیر! راستش حوزه دست‌مان را در این کار بسیار باز گذاشت. تا همین لحظه، حوزه هیچ‌گونه ورود و دخالت محتوایی نداشته است. در یک فضای اعتماد به بنده و علی ملاقلی‌پور کار پیش رفت. نهایتاً وقتی کار را دیدند مشکلی نداشتند و با فیلم همراه بودند.

راوی مستند شما کیست؟

روایت‌کننده اصلی مصاحبه‌شونده‌ها هستند. از ۸۸دقیقه زمان فیلم، حدود ۸۰ دقیقه‌اش را مصاحبه و آرشیو پیش می‌برد. بخش کوچکی از کار را علی ملاقلی‌پور پیش می‌برد.
بر خلاف دیگر مستندها که حجم زیادی از فیلم را راوی به پیش می‌برد، در فیلم ما روایت برعهده مصاحبه‌شونده‌هاست. البته رقم زدن این حالت به لحاظ فنی و محتوایی کار سختی است. ملاقلی‌پور داخل کادر است برای این که جنبه پرسشگری رعایت شده باشد. یکی دیگر از ویژگی‌های کار این است که ما پیش‌مصاحبه داشته‌ایم. از شخصیت‌های مختلف قبل از تولید مشورت گرفتیم. درواقع قبل از مصاحبه سؤالات را به طور کامل داشتیم و می‌دانستیم قرار است چه کار کنیم.

از تصاویر آرشیوی جدید هم استفاده کرده‌اید؟

بله برخی از تصاویر بکری که از مهندس بازرگان تا به حال پخش نشده در این مستند وجود دارد. این تصاویر در قالب فیلم و عکس است.

فرم کارتان از ابتدا همین بود؟

به‌دلیل این که از هیچ مخالفی مصاحبه نگرفتیم و درواقع نقش مخالف را خودمان ایفا می‌کردیم، به همین دلیل برای این که نگویند فلان حرف‌ها بعداً به مستند الصاق شده است از ایده آیینه استفاده کردیم. درمصاحبه‌ها تصویر علی ملاقلی‌پور در آیینه دیده می‌شود و برخی رفت و برگشت‌هایی که دیده می‌شود تماماً در صحنه رخ داده است. از ایده آیینه استفاده کردیم و در ادامه از آن استفاده‌های دیگری نیز کردیم.

«راه طی شده» چه بازرگانی را ترسیم می‌کند؟

خوبی‌ها و اشتباهات بازرگان روایت می‌شود. آن چه که شاید برای مخاطب غافلگیرکننده باشد این است که ما بازرگان را صرفاً با نگاه سیاسی نشان نداده‌ایم. شاید برخی فکر کنند قرار است یک مستند صرفاً سیاسی را ببینند اما من این وعده را می‌دهم که اگر مستند «راه طی شده» را ببینید، روایتی متفاوت از بازرگان را شاهد باشید. البته در طول فیلم زمان‌هایی محل درگیری و چالش می‌شود اما نکات مثبت و منفی توأم گفته شده است؛ نکات منفی بازرگان هم از نگاه یک روشنفکر دینی و از زاویه اندیشه‌ای گفته شده است. همین باعث شده مستند ما خیلی ساده و سهل نباشد و به جنبه‌های فکری بازرگان هم پرداخته است.

ثبت درخواست اکران در سامانه اکرانت
منبع
روزنامه صبح نو
برچسب ها
ارسال نقد فیلم

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن