سایت سینمامارکت
فیلم شناسینقد مستند

نقدی برمستند چهره ها مکان ها

Visages, villagesدر این فیلم اشاره مشخصی به سیاست نشده است اما به نوعی می‌توان «روستاها، چهره‌ها» (Visages Villages) را سیاسی‌ترین فیلم جشنواره کن امسال دانست.

زمانی بود که اصطلاح “فیلم یک کارگردان فرتوت” میان بسیاری از مخاطبان سینما رایج بود. این اصطلاح بدان معنی بود که صرفاً تماشای این فیلم ها باعث می‌شد که زمختی در جاهای مختلف فیلم، سرعت پایین‌تر به نسبت فیلم‌های مشابه و همچنین یک حس نق زدن(به جای نوعی سرزندگی) را در آن‌ها حس کنید. مثال‌های فیلم یک کارگردان فرتوت برای من در «علف‌های وحشی» (Wild Grass) «آلن رنه»، «آخرین سرمایه دار بزرگ» (The Last Tycoon) «الیا کازان» و «آشوب» (Ran) «آکیرا کوروساوا» تجلی پیدا می‌کنند هر چند ممکن است که برخی مورد آخر را آنچنان قبول نداشته باشند. اما آیا تاکنون کارگردانی مانند «آنیس واردا» داشته ایم که بتواند این گونه این قاعده را به سخره بگیرد؟ او اکنون ۸۸ ساله است و فیلم‌هایی می‌سازد که به کارگردان‌های ۲۸ ساله می‌توان نسبت داد. آثارش کاملاً متضادِ ساختار این گونه فیلم‌ها است. این فیلم‌ها سرزنده هستند. تنها تماشای آن‌ها حس بهتری به شما می‌دهد و باعث می‌شود که حس کنید جوان تر شده اید.

مستند چهره ها مکان ها

Visages, villages فیلم جدید او یعنی «روستاها، چهره‌ها» (Visages Villages) ، یک مستند شخصی دیگر است که در عین حال غریبه نیز به نظر می‌رسد و در ادامه برخی آثار قبلی او مثل «گلینرها و من» (The Gleaners and I) و «سواحل اگنس» (The Beaches of Agnès) قرار می‌گیرد. هر دوی این فیلم‌ها دلربا بودند و این فیلم نیز شبیه به آن‌هاست اما در اینجا «واردا» تا حدودی از دو فیلم قبلی جلو می‌زند و از هیچ معجزه می سازد. «آنیس واردا» با کولِ باری از تجربه و یک دوران طلایی فیلم‌سازی، تبدیل به یک جادوگر انسان گرا شده است.

او در این فیلم با هنرمند و گرافیست – عکاس خیابانی فرانسوی که به «جی آر» معروف است همکاری کرده است. او و «واردا» در سال ۲۰۱۵ با یکدیگر آشنا شده و به سرعت پله‌های دوستی را علی‌رغم تفاوت‌های زیادی که با یکدیگر داشتند طی کردند. «جی آر» یک انسان نسبتاً نوگرا و مدرن است در حالی که «واردا» با ۸۸ سال یک افسانه زنده است که صورتش هنوز زیبایی و جاذبه‌ای که همیشه داشته را حفظ کرده است. در عین حال هر دو هنرمندان برون گرایی هستند که قصد تصویر کردن زندگی با قوانین خود ساخته را دارند. «واردا» در جایی گفته است که « شانس همیشه بهترین دوست من بوده است» و بی‌شک بیراهه نیز نگفته است. در این فیلم، او تقریباً همه چیز را به شانس رها می‌کند.

Visages, villages«واردا» و «جی آر» که هر دو در کارگردانی این اثر سهیم هستند، ماجراجویی خود را با یک قانون ساده شروع می‌کنند؛ به هر محلی که رسیدند و از آن بازدید کردند، با مردم صحبت کرده و سپس «جی آر» پرتره سیاه و سفید آن‌ها را کشیده و پس از آن بر روی دیوارهای خانه‌ها، و یا هر سطح ممکن دیگر نقاشی می‌کنند. در این حالت آن‌ها مردم را در ابعاد بزرگ‌تر به تصویر می‌کشند. بزرگ‌تر از زندگی؟ خیر. هم اندازه زندگی.

«واردا» که به نظر هر چیزی که از ذهنش بگذرد را بیان می‌کند، گفته که به نظرش اینکه «جی آر» هیچ وقت عینک خود را برنمی‌دارد شبیه به «گدار» دهه ۶۰ است که همیشه نگاه خود را مخفی نگه می داشت. او تصاویری از فیلم ۵ دقیقه «مراقب عینک‌های مشکی باشید»(Les Fiancés du pont Mac Donald ou) که در سال ۱۹۶۱ با حضور «گدار» و «آناکارینا» ساخته بود نشان می‌دهد و «گدار» در آن فیلم کاملاً معصومانه به نظر می‌رسید.

Visages, villagesدر این فیلم به طور واضحی می‌توانیم روحیات «واردا» را ببینیم. او و «جی آر» در یک ماشین که از قصد شبیه به یک دوربین غول پیکر طراحی شده است سفر می کنند. این ماشین یک محل غرفه مانند برای عکاسی در داخل خود دارد که ابزار پرینت عکس‌های گرفته در سایزهای غول پیکر برای قرار دادن بر روی سطوح مختلف را در خود جای داده است. در این مسیر آن‌ها با یک گروه از معدنچی‌ها(که عکس آن‌ها بر روی آجرهای یک ساختمان قدیمی قرار می‌گیرد) و یک کشاورز که یک دفعه زمین ۵۰۰ هکتاری اش را از ابتدا تا انتها دویده بود( عکس ۱۸ متری او بر روی دیوار یک انبار غله قرار می‌گیرد) صحبت کردند. افراد دیگری مثل یک عکاس، کارگران کارخانه، پنیرسازان و حتی رانندگان ماشین‌های سنگین نیز در این مستند حضور دارند. می‌توان این مستند را یک آلبوم از طبقه کارگر فرانسه دانست که عکس‌های جالب و تکان دهنده آن‌ها بسیار زیبا هستند.

Visages, villagesدر این فیلم اشاره مشخصی به سیاست نشده است اما به نوعی می‌توان «روستاها، چهره‌ها» (Visages Villages) را سیاسی‌ترین فیلم جشنواره کن امسال دانست. پیام این فیلم را می‌توان «سادگی» و «بی آلایشی» دانست؛ در این مستند همه همان کسی هستند که در زندگی واقعی نیز به نظر می‌رسند. اگرچه در گرفتن تصاویر از کارگرانی که هر کدام فردیت خاص خود را دارند، «روستاها، چهره‌ها» (Visages Villages) تصویر دقیقی از جامعه ای که در راه تبدیل شدن به آن هستیم را به ما نشان می‌دهد، جامعه ای که ۱ درصد بالانشین نه تنها صاحب تقریباً همه چیز هستند بلکه تمام توجه را نیز به خود اختصاص می‌دهند. میزان توجه و تحسینی که ما به سوی ثروت و افراد معروف روانه کردیم باعث شده که زندگی ساده و معمولی از دایره توجه خارج شود و در این حین فیلم «انیس واردا» قصد دارد تا این روند را اصلاح کند.

«واردا» و «جی آر» همراهانی سرگردان و شوخ طبع هستند که یکدیگر را به انجام اعترافات مختلف وادار می‌کنند. «واردا» شوخی بر سر عینک‌های آفتابی «جی آر» را تمامی نمی‌بخشد تا جایی که کاملاً به یک ابزار آزار برای «جی آر» تبدیل می‌شود. او همچنین از تصاویری که دهه ها قبل گرفته استفاده می کند تا یادی از دوستی خود با عکاس مد یعنی «گای بوردین» کرده باشد.

و در نهایت «گدار» را داریم؛ او از دوستان قدیمی، یک همراه همیشگی «انیس واردا» و همسر سابق او یعنی «ژاک دمی» است و در اواخر فیلم او و «جی آر» به سفری برای ملاقات با او می روند. وقتی که او در زمان تعیین شده در کافه حضور پیدا نمی کند، «انیس» و «جی آر» به آپارتمان محل زندگی او می‌روند و یادداشتی را پیدا می‌کنند که باعث جاری شدن اشک های «انیس» می‌شود. او ناراحت شده و «گدار» را یک «موش کثیف» خطاب می‌کند، اگرچه اگر «گدار» در این فیلم تجلی ای از گذشته باشد، همراهی «واردا» با «جی آر» نوید آینده ای روشن را می دهد، علی الخصوص هنگامی که او برای اینکه به دوستی خود با «انیس» صحه بگذارد، اقدامی اعجاب انگیز می کند. عینک آفتابی خود را از چشم برداشت!

تماشای مستند “چهره ها مکان ها”
منبع
نقد فارسی
برچسب ها
نمایش بیشتر
برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام بلاگ سینمامارکت بپیوندید: کانال بلاگ سینمامارکت

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن