سایت سینمامارکت
فیلم شناسینقد مستند

نقدی بر مستند «انقراض کوسه­ ها»؛ سرنوشت کوسه هایی که هرگز فاش نشد!

راب استوارت کارگردان «انقراض کوسه­ ها» Sharkwater Extinction در این اثر جذاب، از یک صنعت جهانی شکار باله‌­ کوسه پرده برمی­‌دارد که ممکن‌ است به انقراض کوسه­ ها بینجامد.

«زندگی کوسه­‌ها» محصول سال ۲۰۰۶ مستندی دیگر از مجموعه مستندهای تبلیغاتی هدفمندی است که در انتها با آدرس یک وب‌سایت به پایان می­‌رسد. اما تفاوت آن در این‌ است که فیلم راب استوارت در سال ۲۰۱۷ با مرگ نویسنده و کارگردان کانادایی آن در سن ۳۷ سالگی بر اثر هیپوکسی پایان می‌­یابد، و این موضوع وزن و اهمیتی به فیلم می­‌بخشد که در کمتر مستندی از این دست سراغ داریم. این فیلم که شاهدی است بر باور بی­شائبه­ سازنده­ی آن به حفاظت و مراقبت از کوسه­‌ها، خواستار شفافیت و حفاظت از کوسه‌­ها است و هنر فیلمبرداری جذاب ۴K آن برای دوست‌داران تصاویر مستند و فعالان محیط زیست به یکسان فریبنده است.

سرنوشت استوارت در ابتدای «انقراض کوسه‌­ها» فاش نمی‌­شود؛ ولی از اظهارات شوم همکارانش و اعتراف خود استوارت قابل پیش­بینی است. استوارت می­‌گوید که با وجود نگرانی والدینش از وضعیت سلامتی وی، موفقیت در به سلامت جستن از چنگال مرگ، اعتماد به نفسش را افزایش داده است.

نازیبایی اندکی در برخورد فیلم با مرگ استوارت به عنوان نوعی غافلگیری دراماتیک وجود دارد. اما روی هم رفته، آن تصمیم نشان‌دهنده­ عزم پولادین مرد برای جلوگیری از ناپدید شدن کوسه­‌ها از پهنه­ اقیانوس­‌هاست و فاجعه­‌ای که به گفته­ استوارت با ما فاصله­ چندانی ندارد، او ادعا می‌­کند که هر سال ۱۰۰ میلیون کوسه کشته می­‌شوند و ۹۹٪ از جمعیت جهانی کوسه­‌ها در طول سه دهه­ گذشته ریشه­‌کن شده است.

دلیل آشکار و واضح این سلاخی سازمان­‌یافته، اول از همه، علاقه­ آسیایی‌­ها به سوپ باله­ کوسه است که شکارچیان را وادار می­‌کند کوسه‌­ها را شکار کرده، باله‌­های آن­‌ها را ببرند و سپس لاشه­ مثله شده­ آن‌­ها را دوباره به آب بیندازند. این کوسه‌­ها همیشه تلف می‌شوند. استوارت به بررسی جزئیات این روند و سایر روش‌­های بگیر و بکش در کاستاریکا، پاناما، آفریقا و لس آنجلس می­‌پردازد و کوسه‌­هایی که در تورهای بزرگ ماهیگیری اسیر شده‌­اند را به تصویر می­‌کشد.

هرچند پس از مستند اول «زندگی کوسه‌­ها»، بسیاری از کشورها قوانین سختگیرانه­‌ای در این زمینه وضع کردند، اما هنوز راه‌­های گریزی باقی مانده است، برای مثال در کیپ ورد در آفریقا، شکار باله­ کوسه به خودی خود غیرقانونی است اما واردات باله­ کوسه از طریق کشتی کاملاً قابل قبول است. این طبیعتاً منجر به عملیات‌­های «محرمانه­» کشتار و واردات گسترده‌­ای می­‌شود که استوارت با تصاویر پنهانی گویای خود به نمایش می­‌گذارد.

مستند انقراض کوسه ها

در حالی­که مستند «خلیج کوچک» ساخته­ لوئی سیهویوس از علاقه ذاتی مردم به دلفین­‌ها استفاده کرده است، اما استوارت می­داند که مأموریت او تغییر رفتار مردم نسبت به خود کوسه­‌هاست. او ادعا می­‌کند که کوسه­‌ها نه تنها شباهتی به هیولاهای ترسناک آدمخوار «آرواره‌­ها» و «آب­‌های کم‌­عمق» ندارند، بلکه شکارچیان زیبا، فوق‌العاده، باشکوه و مهمی در رأس هرم غذایی هستند که اهمیتی حیاتی برای اکوسیستم سیاره­ ما دارند.

هرچند ممکن‌است با بانمک و دوست‌داشتنی خواندن کوسه­‌های کله‌­چکشی و کوسه‌­های آبی کمی زیاده­‌روی کرده باشد، اما صحنه­‌هایی که کوسه‌­ها را در آغوش گرفته، نوازش کرده، و با آن­‌ها بازی می­‌کند، ادعاهای او را تأیید می­‌کنند. علاوه بر این، حتی اگر کسی کاملاً چنین تصویری را نپذیرد، فیلم به خوبی نشان می­‌دهد که ما بدون هیچ دلیل قانع‌­کننده­‌ای کوسه­‌ها را در خطر انقراض قرار داده‌­ایم. مثلاً، یک بیولوژیست دریایی را به کار می­‌گیرد تا غذای ماهی و حیوانات خانگی و لوازم آرایشی و بهداشتی را آزمایش کرده و نشان دهد که بنا به دلایل نامشخصی، اکنون DNA کوسه در طیف گسترده­ای از محصولات مصرفی وجود دارد.

مستند انقراض کوسه هایک مرد جوان اجتماعی و محبوب که زندگی خود را برای حفظ جانوران دریایی مورد علاقه­ خود به خطر می‌­اندازد، استوارت متعهد، بی‌­باک، و کمی خوش­بین است که کارش به عنوان یک فیلمساز – و سخنگو و معترض – به آموزش مردم کمک کرده و در انتها منجر به تغییر خواهد شد. او که علیرغم سرنوشت ناب­هنگامش، کارگردان و نویسنده­ این مستند عنوان شده است، با ساختار جهانگردانه و سیاحانه­، فیلم کمی حس پراکندگی منتقل می­کند، گویی زمان بسیار اندکی برای هر کدام از عناصر اعلام جرم خود صرف کرده است.

با این وجود، با فیلمبرداری خیره‌­کننده از مناظر زیر دریا که مسکن موجودات وحشی و شگفت‌­انگیز است، «انقراض کوسه­‌ها» استدلال خود را با پرداختی زیباشناختی پیش می‌­برد که فقط منطق بینقص آن را تقویت می­‌کند.

مترجم: مرضیه سلیمی

کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
برچسب ها
نمایش بیشتر
برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام بلاگ سینمامارکت بپیوندید: کانال بلاگ سینمامارکت

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن