سایت سینمامارکت
فیلم شناسینقد فیلم

نقدی بر مستند What’s My Name: Muhammad Ali

در مستند ورزشیِ تکان‌دهنده آنتوان فوکا، محمدعلی بر روی تصاویر آرشیوی، دوران بوکسِ خودش را روایت می‌کند.

غرش صدای «محمدعلی» به قدرتمندی ضربه دستش بود. مستند «اسم من چیست: محمدعلی» ادای احترامی به هر دو مشخصه بارز او کرده و اجازه داده تا این بوکسور سنگین‌وزن که سه بار عنوان قهرمانی را به دست آورده بود؛روایت خودش را روی ترکیبی از تصاویر و صداهای آرشیوی ارائه کند. این مستند را «آنتوان فوکا» کارگردانی کرده که قبل از آن «روز تمرین» و «امتیاز مساوی» را ساخته است، این مستند ۱۶۵ دقیقه‌ای پر از صحنه‌های مصاحبه با دیگران است تا روی سخنان بی‌مانند خود او صحه بگذارد و از این رو به‌خوبی ابزاری برای معرفی این قهرمان شده است.  این فیلم تکان‌دهنده پس از اکران در جشنواره فیلم تریبکا، در دو قسمت از شبکه اچ‌بی‌او پخش شده است.

فوکا در فیلمش (به تهیه‌کنندگی «لبرون جیمز») از تصاویر و فیلم‌های قدیمی و برش‌هایی از آرشیو رادیو و تلویزیون استفاده کرده تا اثرش نزدیک به سبک خودنگاری شخصی از شرح زندگی شود، او در این مسیر به «بزرگ‌ترین» ورزشکار اجازه داده تا روایت‌گر زندگی خودش باشد. این رویکرد در کنار تمرکز صرف روایت مستند بر جنبه عمومی دوران ورزشی او –مثلاً به زندگی خانوادگی او پرداخته نمی‌شود- باعث شده تا در « اسم من چیست: محمدعلی» چیزهای زیادی در مورد نظر دیگران در مورد او وجود نداشته باشد و از این رو با تحلیل جامع‌تری از جایگاه محمدعلی در تاریخ روبرو نباشم. با این وجود می‌توان اطلاعات زیادی از فیلم در مورد محمدعلی استخراج کرد، از صحبت‌های خود محمدعلی که بسیار صریح حرف می‌زند می‌شود فهمید که شخصیت او شورشی علیه دنیایی بود که می‌خواست او را مثل سایر مبارزان سیاه‌پوست کنار بگذارد.

محمدعلی ادعا می‌کند که بوکسور حرفه‌ای «جورجیوس جورج» اولین کسی بوده که از او الهام گرفته است، او می‌گوید چرخش‌های ناگهانی جورج باعث می‌شد تماشاچیان روی صندلی‌هایشان میخکوب شوند. محمدعلی با گفتن این حرف خودش را جوری نشان می‌دهد که خودستایی‌های پی‌درپی‌اش را نمی‌توان از استعدادهایش در زمین مسابقه تفکیک کرد. او چه در زمین به حریفش مشت پرتاب کند، چه جلوی میکروفون صحبت کند (میکروفونی که اغلب توسط «هاوارد کازل» گرفته شده بود) مانند یک پروانه می‌رقصد و مثل زنبور نیش می‌زند.

در «اسم من چیست: محمدعلی» می‌بینیم که او بعضی وقت‌ها در صحبت‌های خودستایانه‌اش زیاده‌روی می‌کند. به نظر کازل وقتی او به سرزنش «ارنی ترل» می‌پردازد با نمونه‌ای زننده از این رفتار مواجه هستیم. اما او حتی با این کارش هم هدفی دارد: می‌خواهد نشان بدهد او از همه نظر آدم خودش بوده و این نظر را با چالش مواجه کند که او نتیجه کارهایش را می‌دیده.

اسم علی قبلاً «کاسیوس کلی» بوده و هنوز هم به منتقدین و حریفانش اجازه نمی‌دهد تا او را با آن اسم قدیمی صدا بزنند و اگر این کار را بکنند، رفتار آن‌ها را بدون پاسخ نمی‌گذارد. این کار او مثال خوبی برای نظریه استفاده از کلمات به‌عنوان ابزاری برای خودشکوفایی است. این مسئله دوباره در متن‌هایی که به ارائه جزئیات در مورد گرویدن علی به اسلام زیر نظر «الیا محمد»، خودداری‌اش از رفتن به ویتنام که حرفه بوکسش را به خطر انداخت، و نظرات همیشگی‌اش در مورد تبعیض نژادی که با شوخ‌طبعی همراه‌اند، دیده می‌شود. علی وقتی آیه‌ای از آیات قران می‌خواند، در مورد خداترسی‌اش صحبت می‌کند یا با غرور از لقبش «خودستا» صحبت می‌کند، کاملاً رشته کلام را در اختیار دارد.

مستند اسم من چیست: محمدعلی

البته حجم زیادی از تصاویر مبارزات او را هم در فیلم می‌بینیم که به‌صورت باشکوهی ارائه‌شده است، از مبارزه افسانه‌ای او علیه «سونی لیستون» گرفته تا سه نبردش با «جو فریزر» و «کن نورتون» و دیگر مبارزه‌های کم‌اهمیت‌تری که داشته است. فوکا با این تصاویر، مروری هیجان‌انگیز روی شاهکارهای قهرمانی علی داشته است. فوکا در فیلم «وقتی ما پادشاه بودیم» ساخته سال ۱۹۹۶ به سوژه‌اش بسیار نزدیک بوده و نتوانسته تصویر بزرگ‌تری از او ارائه کند، ولی با جامع‌نگری‌اش در مستند «What’s My Name: Muhammad Ali» آن را جبران کرده است، مخصوصاً وقتی‌که سکانس‌های متعددی را به زمانی اختصاص می‌دهد که علی در «دییر لیک» پنسیلوانیا بدون برق و آب مدت‌ها تمرین می‌کرد تا برای مسابقات بعدی‌اش با رقبایش مثل «لری هولمز» آماده شود.

این مسابقه مثل خیلی از مسابقه‌های دیگر نشانه شروع افول حرفه‌ایِ علی بود و پر از ناراحتی است، چون به‌خوبی می‌شود دید که او با خستگی ناشی از آسیب مغزی برای صحبت با مجری برنامه تلاش می‌کند و نگرانی آن‌ها در مورد سلامتی‌اش را تعبیر به قصد آن‌ها برای گرفتن حرفه (و قدرتش) از او می‌داند.

با دیدن صحبت علی قبل از این مسابقه‌ها به‌خوبی مشخص است که بیماری پارکینسون به‌زودی باعث خواهد شد او استعدادهای جسمانی‌اش را از دست بدهد (البته اگر روی ذهن تیزش اثر نگذارد). مستند «اسم من چیست: محمدعلی» با شجاعت از کارهای احمقانه علی هم یاد می‌کند، مثل زمانی که او تلاش می‌کند تا عدم تمایلش برای بازنشسته شدن را ناشی از افزایش طبیعی نیرویی انقلابی بداند که او را آن‌قدر فوق‌العاده ساخته است.

فوکا و تدوینگرش «جیک پوشینسکی» ماهرانه صداها و تصاویر را در کنار هم قرار داده‌اند تا این مفاهیم را به ذهن متبادر کنند و ساختار کارآمد آن‌ها ( با موسیقی متن «مارسلو زاروس» و قطعه‌هایی مانند «پرداخت بزرگ» اثر جیمز براون) برای تک‌تک لحظه‌های کلیدی دوران بوکس علی توجیهی دارد. «اسم من چیست» با زمان طولانی حدوداً سه‌ساعته‌اش هرگز اسیر تکراری بودن یا جزئی‌نگری بیش‌ازحد نمی‌شود، بلکه مثل خود محمدعلی به نرمی و با قدرت عمل می‌کند. فرقی نمی‌کند علی را به چشم جوانی ببینیم که به تازگی در بوکس ظهور کرده و صدایش باب دوبله است یا به چشم پیرمردی که تلاش می‌کند تا بدون داشتن قوی‌ترین سلاحش، به تعریف دورانش بپردازد، در هر صورت علی در این مستند به‌خوبی به‌عنوان «بزرگ‌ترین» به تصویر کشیده شده است.

مترجم: رضا فرشید
کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
منبع
variety
برچسب ها
نمایش بیشتر
برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام بلاگ سینمامارکت بپیوندید: کانال بلاگ سینمامارکت

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن