مجله نقد فیلمگردی
فیلم شناسینقد مستند

نقد مستند آنها به کارگردانی رضا عبیات؛ نور به مثابه شنوایی

مستند آنها به کارگردانی رضا عبیات از طرف ناشنوایان برای شنوایان ساخته شده است و این فیلم از ابتدا تا انتها تبعیض میان این اقلیتی را که تقریبا یک میلیون نفر هستند را نشان می‌ دهد.

اغلب مستندهایی که درباره معلولان جسمی‌اند نهایتا یک ایده دارند. همذات‌پنداری با آنها و پالایش روحی مخاطب در این راستا که «خدا را شکر که من نابینا نیستم، معلول حرکتی نیستم، ناشنوا نیستم»

در مستند «آنها» بر خلاف اسم اثر، اصلا مخاطب آنها که نمی‌شنوند، نیستند، بلکه ماییم. چالش، ناشنوایی نیست بلکه نابینایی ماست که ناشنوایی را نمی‌بینیم. به نظر این ایده ایده‌ای جذاب است. ندیدنِ ناشنوایی! به همین دلیل است که دختر ناشنوا در رابطه‌اش با یک پسر نمی‌گوید که ناشنواست. دروغ می‌گوید و به محض افشای حقیقت پسر او را رها می‌کند.

مستندساز چند نکته بکر در قبال موضوع ناشنوایان در اثرش دارد. یکی موفقیت در به تصویر کشیدن دنیای آنهاست. جهانی که درک آن برای انسان شنوا سخت است. پرداختن بر موضوع «اسم اشاره» و اینکه ناشنوایان علاوه بر اسم شناسنامه‌ای، اسمی دارند که با نشانه‌ای قراردادی ساخته می‌شود. به طور مثال آنها یکدیگر را با اسمی ساختگی که معرف یک ویژگی یا خاطره از آنهاست صدا می‌زنند.

پوستر مستند آنها رضا عبیاتچیزی که برای ما تا حدودی ابزار شوخی و سرگرمی است اما برای ناشنوایان یک نیاز یا احتمالا درک این مسئله برای ما سخت است که یک قاتل کر و لال که ۷ سال زندانی است، ادعا دارد تاریکی، مسبب وقوع قتل و کشتن همسرش شده است و نه خودش. این سکانسِ ناشنوای متهم به قتل همسر، آغاز و پایان مستند را احاطه کرده است و این در حالی است که میانه اثر حاوی پلانهایی در تشریح آن است.

به طور مثال در یکی از پلانها،  یک ناشنوا موضوع نور و تاریکی و ارتباط آن با ناشنوایی را شرح می‌دهد و مستندساز با درج این پلان سعی دارد, ورودی و اختتامیه مستندش و اتهام آن متهم به قتل را توجیه کند. اینکه آن قتل در جهان ناشنوایان شاید واقعا عامدانه نباشد.

مستندساز، شبیه موارد یاد شده را به کرار در اثرش دارد تا این ایده را پروش دهد که جهان ناشنوایان با جهان ما یک جور نیست و معیارهای خودش را دارد. بنابراین نباید با قانون شنواها با آنها برخورد کرد. جذابیت مستند اینجاست که این ایده میتوانست شعارگونه در متن بنشیند که خوشبختانه اینگونه نشد.

نویسنده: رحیم ناظریان

کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
برچسب ها
نمایش بیشتر

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن