فیلم شناسینقد فیلمهنر و تجربه

نقد مستند «تالان»: همه مقصر وضعیت موجود هستیم

نقدی بر مستند «تالان» ساخته محمدصادق دهقانی از آثار در حال اکران گروه هنر و تجربه که به بررسی بحران آب در کشور می‌پردازد.

عصر حاضر می‌تواند آغاز بحرانی باشد که عامل اساسی آن را یک عنصر حیاتی، یعنی آب شکل می‌دهد. بحران کم آبی که امروزه سطح زمین را فراگرفته، آسیب‌ها و تهدیدات جدی را برای مردم در سراسر کره زمین ایجاد نموده است. در این میان، ایران بنا بر عواملی از قبیل، موقعیت جغرافیایی خاص و اختلال و نوسان در بارش از جمله کشورهای کم آبی به شمار می‌آید که وضعیت آب در برخی از مناطق آن بحرانی است. به ویژه آنکه در کنار این اوضاع نامساعد، مواردی از قبیل رویه نادرست مصرف و افزایش فعالیت‌های صنعتی و کشاورزی به مسئله بحران آب عمق معناداری داده که طبعاً تداوم این روند به تحولات و تغییراتی در عرصه اجتماعی منجر می‌گردد.

مستند «تالان» به این موضوع مهم پرداخته است با این تفاوت که تمرکز خود را بر استان خراسان قرار داده و تلاش کرده تا موضوع کم آبی را از این استان به کل کشور تعمیم دهد.

مستند روایت خود را با تصاویری از موریانه‌ها آغاز و با همین تصویر به پایان می‌رساند. این تمهید تصویری زمانی کارکرد استعاری پیدا می‌کند که ما متوجه می‌شویم بحران کم آبی و فجایع آینده ناشی از آن، همچون موریانه‌ها که بسیار آرام و خاموش می‌توانند یک سازه مثلاً چوبی را خراب کنند، در حال نابودی زیست انسانی است. این آغاز و پایان همراه با نریشنی مناسب با حال و هوای مستند، تاثیرگذاری مضاعفی پیدا می‌کند. ترتیب چینش مصاحبه‌ها به درستی وظیفه تقسیم اطلاعات را انجام داده و کارکرد درستی در نزدیکی و ملموس شدن ایده مرکزی برای مخاطب دارند. در بخش‌هایی از مستند نیز فیلمساز از دیزالو و موشن گرافی نهایت بهره را برده و علاوه بر بالا بردن جنبه‌های فیلمیک، سر و شکل فرمی قابل قبولی به اثرش می‌بخشد و فیلم را از یکنواختی خارج می‌کند.

از دیگر نکات حائز اهمیت مستند این است که مستندساز از مصاحبه با مسئولین کنونی و سابق دوری کرده و سعی در برخورد علمی با موضوع داشته و بحران کم آبی را به عنوان مسئله‌ای ملی مطرح می‌کند و به این وسیله به دام دعواهای جناحی و سیاسی مرسوم نمی‌افتد. البته در سکانس‌هایی به تصمیم‌های اشتباه مجلس در مجوز دادن به حفر بی رویه چاه و یا تصمیم‌های اشتباه بعضی از دولت‌ها می‌پردازد ولی نوع مطرح کردن مسئله به گونه‌ای است که نوک پیکانِ انتقاد به سمت فضای کلی تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری کشور نسبت به بحران کم آبی است.

علاوه بر نکته فوق فیلمساز تلاش کرده با استفاده از تصاویر آرشیوی قبل از انقلاب اسلامی، این مهم را به مخاطب منتقل کند که بحران کم آبی تنها متوجه سیاست‌های چهل سال گذشته نبوده بلکه سیاست‌های غلطی چون قانون اصلاحات ارضی نیز در بحران کنونی تاثیر ویژه‌ای داشته است.

این عبارت در پایان فیلم که همه ما شهروندان، کشاورزان و صنعتگران تا دولت مردان و سیاست گذاران، همه و همه مقصر وضعیت موجود هستیم، نتیجه گیری منطقی و درستی است. شهروندان با اصلاح الگوی مصرف خود، کشاورزان با در پیش گرفتن روش‌های صحیح کشت و جلوگیری از هدر رفت آب و سیاست‌گذاران با چاره اندیشی و تدبیر می‌توانند به حل بحران آب در کشور کمک کنند.

نویسنده: مصطفی یوسف‌زاده
کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
برچسب ها
 جشنواره فیلم فجر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن