سایت سینمامارکت
فیلم شناسینقد مستند

نقد مستند زنانی با گوشواره های باروتی؛ تصاویر کمتر دیده شده از زنان داعشی

مستند زنانی با گوشواره های باروتی به کارگردانی رضا فرهمند و تهیه کنندگی مرتضی شعبانی داستان یک روزنامه نگار زن عراقی است که در جریان جنگ، با زنان و کودکان آواره داعشی آشنا می‌شود و همراه آنها وارد کمپ خانواده‌های داعشی خارجی و داخلی (عراقی) می‌گردد.

فیلم با صحنه‌های نبرد میدانی آغاز می‌شود. رویکردی که در فیلم‌های مشابه بارها تصویر شده است. با این تفاوت که اینجا دوربین مستندساز لحظه به لحظه در کنار یک زن حضور دارد. زنی خبرنگار به نام نور، با این تمهید مدخل نگرش مخاطب هر آن چیزی است که نور می‌بیند و دنبال می‌کند. تمهیدی که علاوه بر انطباق با سوژه یعنی زنان داعشی، بار حسی و عاطفی مضاعفی نیز به همراه خواهد داشت.

این گزاره وقتی تقویت می‌شود که متوجه می‌شویم نور فقط یک ناظر و تماشاگر نیست. او خود همسر است و مادر. آنجا که در سکانسی از راه دور در گفتگوی تلفنی با فرزندان خود مهرمادری را از همان جا گسیل می‌دارد.

مستند در میان همه آنچه که تا به اکنون درباره داعش گفته شده متمایز است. نور مدخل ورود مخاطب به سوژه‌هایی است که کمتر از آنان تصویری دیده ایم؛ زنان داعشی، آنان که روزگاری به امید گسترش خلافت اسلامی پای در رکاب مردانشان گذاشته‌اند. کسانی که به شهادت اطلاعات داده شده در فیلم، حرمتی برای زنان قائل نبوده‌اند.

حال که قدرت پوشالی دولت خلافت برملا شده است و از آن همه ادعا هیچ نمانده، زنان مانده‌اند و آواره‌گی و سراب رویاهای از دست رفته. مستند‌ساز خود به سراغ زنان داعشی نرفته است بلکه نور را واسطه کرده است تا به همراهی او روایت‌گر آنان باشد. فیلمساز از کنار هم قراردادن نور و زنان داعشی تلاش کرده به نگاهی انسانی و بی‌طرف برسد.

یک زن یک زن است حتی اگر داعشی باشد، حتی اگر دست شوهرش به خون انسان‌های بی‌گناه آلوده باشد. فیلمساز زنان را قربانیان انتخاب اشتباه و مرگباری معرفی می‌کند که گاهی جهل فرهنگی و گاهی فقر بینش اجتماعی و حتی دینی، آنان را به این ورطه سوق داده است.

زنانی با گوشواره‌های باروتی
برخی از زنان هنوز با داعش همدل هستند و برخلاف آنچه در چهره‌شان نمایان است، تلاش می‌کنند کورسوی امیدی در دلشان روشن نگه دارند. نور فقط به زنان اکتفا نمی‌کند. او مادر است. در چنین موقعیت بغرنجی از کودکان غفلت نمی‌کند. آنان اصلی‌ترین قربانیان این کارزارند. در سکانسی راننده‌ای که نور را همراهی می‌کند، به شدت می‌گرید و در حال گریه می‌گوید: آینده این کودکان چه می‌شود؟ به راستی جواب این سوال چیست؟

نور تا می‌تواند با زنان داعشی همدلی می‌کند. حتی با مرد ارتشی که با درشتی برخورد می‌کند، مقابله می‌کند و از او می‌خواهد رفتارش را با زنان کنترل کند. اما نکته جالب اینجاست که نور در صحنه‌ای با یک زن داعشی برخورد تندی می‌کند؛ این لحظه به شکار دوربین مستندساز درآمده است تا نور برای مخاطب فقط یک ناظر مهربان نباشد. او هم انسان است و گاهی به ستوه می‌آید و خشمش را بروز می‌دهد.

مستند زنانی با گوشواره‌های باروتی
زنانی با گوشواره‌ های باروتی

فیلم با نبردی میدانی آغاز و با نبردی دیگر پایان می‌یابد.در نبرد پایانی نور گریان از دست دادن همکارش است. او همچنان سفر مخاطره‌آمیزش را ادامه می‌دهد. شاید جایی دیگر.

در پایان شایان ذکر است که گفته می‌شود بیش از ۵۵۰زن مسلمان از کشورهای غربی به داعش پیوستند و تاکنون هیچ گروه افراطی تا این اندازه قادر به جذب و به کارگیری این تعداد از زنان غربی نشده است. با توجه به این آمار پرسش مهمی شکل می‌گیرد و آن اینکه زنان در گفتمان داعش از چه جایگاهی برخور دارند؟

مستند تا حدودی می‌تواند به این سوال پاسخ دهد. زنان عضو داعش در دو دسته جای می‌گیرند یا دخترانی هستند که با انگیزه‌های مذهبی ایدئولوژیک از طریق ازدواج با یک جهادی به داعش پیوسته‌اند یا زنانی هستند که به همراه شوهران خود به دلایلی همچون احساس ناامیدی، به حاشیه رانده‌شدگی اجتماعی، مشکلات روانی یا انگیزه‌های ابزاری جنسیتی به داعش جذب شده‌اند. مستند زنانی با گوشواره‌های باروتی می‌تواند ترجمان تصویری مناسبی برای این گزاره‌ها باشد.

نویسنده: مصطفی یوسف‌زاده

کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
برچسب ها
نمایش بیشتر
برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام بلاگ سینمامارکت بپیوندید: کانال بلاگ سینمامارکت

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن