سایت سینمامارکت
فیلم شناسینقد مستند

نقد مستند “۱۳th”؛ فیلمی که بیننده را تا مرز انفجار خشمگین می کند!

مستند "سیزدهمین" ساخته "اوا دوورنی" نگاهی عمیق به سیستم زندان‌های ایالات متحده‌ی آمریکا و نحوه برخورد با نژادهای مختلف در این زندان‌ها دارد.

اولین چیزی که می‌شنویم صدای رئیس‌جمهور (سابق) اوباما است که می‌گوید: «بیایید به آمار نگاهی بیاندازیم. ۵ درصد از جمعیت جهان در ایالات‌متحده زندگی می‌کنند، اما ۲۵ درصد از زندانیان جهان متعلق به ایالات‌متحده است. در مورد این فکر کنید.»

مستند «سیزدهمین»، اثر هوشمندانه، قوی و البته ناراحت‌کننده اوا دوورنی که باعث می‌شود در این مورد فکر کنیم.

نام مستند از متمم قانون اساسی آمریکا وام گرفته شد

مستند سیزدهمین که می‌گویند لحنی عصبانی دارد – درواقع لحنی خیلی عصبانی دارد – در تکمیل آمار اوباما، اطلاعات دیگری ارائه می‌کند که به همان اندازه ناراحت‌کننده است: آفریقایی-آمریکایی‌ها حدود ۶.۵ درصد از جمعیت آمریکا را تشکیل می‌دهند، ولی سهمی ۴۰.۲ درصدی از جمعیت زندانی این کشور دارند. از بین هر ۱۷ نفر فرد سفیدپوست ممکن است یک نفر روانه زندان شود، اما یک نفر از هر سه نفر مرد سیاه‌پوست احتمال دارد سر از پشت میله‌های زندان دربیاورد.

این وضعیت چگونه ایجاد و از کجا به وجود آمده است؟ چه چیزی باعث شده آمریکا بالاترین نرخ زندانی نسبت به جمعیت را در جهان داشته باشد؟ چطور جمعیت زندانیان ما از ۱۹۶۴۴۱ نفر در سال ۱۹۷۰ به حدود ۲.۳میلیون نفر در سال جاری رسیده است؟

دوورنی مستند سیزدهمین را در ادامه مستند «سلما» ساخته که نامزد دریافت اسکار بهترین فیلم شده‌بود؛ وی نام مستند را هم از متمم قانون اساسی آمریکا وام گرفته که به برده‌داری پایان داده‌بود، او در این مستند به ما یادآور می‌شود که چنین وضعیتی یک‌شبه به وجود نیامده است. دوورنی در این مستند روایتی صریح و متقاعدکننده  و البته متفاوت از روایت‌های رسمی تاریخ آمریکا ارائه می‌کند و می‌توان مستند او را از این منظر هم‌راستا با کتاب «تاریخچه مردمی ایالات‌متحده» نوشته «هاوارد زین» دانست. دوورنی مستندی برای ما ساخته که بازه وسیعی را پوشش می‌دهد، در حقیقت این بازه‌ی وسیع دربرگیرنده صد و پنجاه سال روابط و مسائل نژادی آمریکا است.

مستند 13th
مستند ۱۳th

نقش کلیدی موسیقی فیلم

این مستند پر است از نکات تاریخی، آمارها و نظراتی که از سوی دانشگاهیان برجسته مانند هِنری لوییس گیتس، میشله الکساندر (نویسنده کتاب مهم «جیم کرو جدید») و آنجلا دیویس و همچنین دیگر افراد مهم مثل سناتور کوری بوکر، نیوت جینگریچ و گرور نوکویست در قالب مصاحبه مطرح می‌شوند. دلیل این وفور نظرات و نکات و آمارها این است که مسئله اهمیت زیادی دارد و باید به‌خوبی تشریح شود.

علاوه بر مصاحبه با این شخصیت‌های برجسته، مستند «سیزدهمین» دربرگیرنده حجم زیادی از فیلم‌های آرشیوی و تاریخی نیز هست ( مخصوصاً فیلم رعب‌آوری که در آن یک گروه تبهکار سفیدپوست اهل شهر لیتل راک یک روزنامه‌نگار سیاه‌پوست به اسم ال. الکس ویلسون را کتک می‌زنند، ویلسون بعداً سردبیر شیکاگو دیفندر شد).

موسیقی در فیلم نقشی کلیدی دارد و این نقش کلیدی تنها با آهنگ‌هایی نظیر نسخه «نینا سیمون» از «آهنگ کار» که در فیلم پخش می‌شود، ایفا نمی‌گردد؛ بلکه کلمات کلیدی از متن ترانه‌های رپ مانند «هیاهو را باور نکن» اثر گروه موسیقی «پابلیک انمی» به شکل بزرگی بر روی صفحه پدیدار می‌شوند.

همه‌چیز در مستند «سیزدهمین» که توسط تدوین‌گر همیشگی دوورنی یعنی «اسپنسر اوریک» تدوین شده است (او همچنین در نوشتن فیلم‌نامه نیز مشارکت داشته است) به‌صورت متقاعدکننده‌ای به نمایش مسئله‌ای ناراحت‌کننده و فاجعه‌آمیز می‌پردازد که ما هنوز درگیر آن هستیم.

مستند 13th
مستند ۱۳th

اعدام‌های خودسرانه سیاه‌پوستان توسط سفیدپوستان نژادپرست!

بنیان فیلم بر این موضوع استوار است که باوجود حذف برده‌داری و کار اجباری در متمم سیزدهم قانون اساسی، این متمم عملاً دارای یک ضعف قانونی ناخواسته است : طبق این متمم برده‌داری ممنوع است مگر « جز به‌عنوان مجازات جرمی که شخص طبق مقررات به آن محکوم شده باشد ».

به گفته «جلانی کاب» استاد دانشگاه کانکتیکات، بعد از پایان جنگ داخلی آمریکا، جنوبی‌ها با این سؤال مواجه بودند که چطور جانشینی برای چهار میلیون برده‌ای پیدا کنند که جزئی کلیدی از نظام اقتصادی منطقه‌شان بودند.

جواب این سؤال به‌زودی مشخص شد: با بازداشت‌های دسته‌جمعی به خاطر جرم‌هایی مانند علاف بودن و ولگردی و ایجاد سیستمی برای اجاره دادن محکومین که اجازه می‌داد زندانیان برای اشخاص ثالث به کار گرفته شوند. در همان زمان چیزی که یک استاد دانشگاه از آن با عنوان «افسانه‌های جرم و جنایت سیاه‌پوستان» نام می‌برد نیز خلق شد، خلق این مفهوم با کتاب «تولد یک ملت» اثر د.و. گریفیث همراه بود که در آن تصاویری نژادپرستانه و حاوی رفتارهای متجاوزانه و حیوانی وجود داشت و نقشی کلیدی در احیای مجدد کوکلاس کلان و افزایش اعدام‌های خودسرانه و غیرقانونی سیاه‌پوستان توسط سفیدپوستان نژادپرست داشت.

در ادامه قوانین جداسازی نژادی جیم کرو پدیدار شد که در آن آفریقایی-آمریکایی ها به‌عنوان شهروندان درجه دو در نظر گرفته می‌شدند، این موضوع منجر به ظهور مارتین لوتر کینگ و جنبش حقوق مدنی سیاه‌پوستان شد که به گفته گیتس در تلاش بود تا با القای این نکته که زندانی شدن به خاطر یک آرمان، کاری شرافتمندانه است، سیستم زندان‌ها را در تضادی با گذشته‌اش قرار دهد. با وجود اینکه لایحه حقوق مدنی ۱۹۶۵ برای بهبود این وضعیت تصویب شد، مستند سیزدهمین تأکید می‌کند افزایش در جرم و همچنین استراتژی جنوبی جمهوری‌خواه در دوران ریاست جمهوری نیکسون باعث شد تا این لایحه تأثیری نداشته باشد.

مبارزه با مواد مخدر که به یک‌میزان مورد حمایت جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها بود نیز باعث بدتر شدن این وضعیت شد، جینگریچ در مورد ناعادلانه بودن جرم انگاری نوع سبکی از کوکایین در مقایسه با دیگر مواد مخدر پودری می‌گوید که در بین محلات سیاه‌پوست نشین غالب بود، همچنین در این مستند رئیس‌جمهور کلینتون نشان داده می‌شود که به خاطر نقشش در لایحه جامع جرائم ۱۹۹۴ که منجر به گسترش وسیع زندان‌ها شد، عذرخواهی می‌کند.

مستند 13th
مستند ۱۳th

پخش تصاویری از خشنوت‌ها در راهپیمایی انتخاباتی ترامپ

مستند سیزدهمین چنان بازه وسیعی از رویدادها را پوشش می‌دهد که بسیاری از اتفاقات مانند خودکشی «خلیف براودر» زندانی سابق زندان رایکرز و شلیک پلیس به «فِرِد همپتون» از گروه «بلک پنتر» را فقط به اختصار می‌تواند مطرح می‌کند.

ولی فعالیت «شورای قانون‌گذاری تبادلی آمریکا» سازمانی که قوانینی به نفع شرکت‌های بزرگی که عضوش هستند می‌نویسد با جزییات فراوانی مطرح شده است.  برایان استیونسون مدیر اجرایی «بنیاد عدالت برابر» می‌گوید: «افرادی وجود دارند که شدیداً تلاش می‌کنند تا حتی یک نفر هم از جمعیت زندانیان کم نشود»

اگرچه دوورنی سال‌ها روی این فیلم کار کرده است، ولی فیلم‌هایی که از خشونت در راهپیمایی‌های انتخاباتی دونالد ترامپ پخش نموده است و مرتبط با عقاید عمومی او در مورد «روزهای خوب گذشته» می‌باشد، داستان او را به طرز ترسناکی به‌روز می‌کند.

یکی از صداهای حاضر در فیلم می‌گوید: عصاره «جان سیاه‌پوستان اهمیت دارد» این است که «جان همه اهمیت دارد». این نکته‌ای است که مستند سیزدهمین به‌صورت متقاعدکننده‌ای و با فصاحت غیرقابل‌انکار آن را بیان می‌کند.

مترجم: رضا فرشید

کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
منبع
لس آنجلس تایمز
برچسب ها
نمایش بیشتر
برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام بلاگ سینمامارکت بپیوندید: کانال بلاگ سینمامارکت

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن