مجله نقد فیلمگردی
فیلم شناسینقد مستند

نقد مستند صحنه هایی از یک جدایی – روایتی گیرا و تماشایی

مستند صحنه هایی از یک جدایی به کارگردانی و تهیه‌ کنندگی وحید صداقت محصول سال ۱۳۹۸ است. در این مستند مایک لی و ژان-کلود کریر و ابراهیم گلستان حضور دارند. در این فیلم مستند اصغر فرهادی خود روایتگر می باشد.

فیلم‌های مستندی که پرتره شخصیت‌های بزرگ و مهم هنری، سیاسی و ورزشی هستند، فارغ از قضاوت درباره ویژگی‌های خود اثر، جذابیتی انکارناشدنی دارند. مانند سه مستند پرتره‌ای که در جشنواره امسال (۹۸) درباره “فدریکو فلینی”، “میلوش فورمن”، “آندره تارکوفسکی” و “پیتر سلرز” به نمایش درآمد.

گاهی شخصیت مورد بررسی در فیلم مستند، دارای جایگاهی است که بر خود اثر سایه می‌اندازد و می‌تواند کاستی‌های آن را بپوشاند و ناگزیر ما را مجذوب آن سازد. برای تحلیل اما باید از بند مجذوب شدن رها شد.

همان‌طور که می‌توان گفت پرتره تارکوفسکی به کارگردانی پسرش، بیش‌تر به فوتورمانی می‌ماند که تصاویر فیلم می‌توانست با هر تصویر دیگری جایگزین شود. گویی تصاویری گرفته شده و صدای تارکوفسکی بر روی آن سینک شده و در مونتاژ آنها به یک فیلم تبدیل شده‌اند.

مستند صحنه هایی از یک جداییکار کارگردان در چنین آثاری به مراتب سخت‌تر است چراکه باید خود را ورای نام خاص سوژه، در فیلمش ثابت کند. “وحید صداقت” در فیلم صحنه‌هایی از جدایی بر روند ساخت یکی از مهم‌ترین و پرافتخارترین آثار سینمای ایران در عرصه بین‌المللی یعنی “جدایی نادر از سیمین” تمرکز کرده است.

اهمیت فیلم “اصغر فرهادی” و جایگاه او در سینمای ایران و جهان، ناخواسته این مستند را گیرا و تماشایی می‌کند. اما آنچه سبب می‌شود کارگردان بتواند نوع نگاه خود را ورای سوژه در مستندش انعکاس دهد، انتخاب فرم روایی و تدوین فیلم صحنه‌هایی از جدایی است.

مستند صحنه هایی از یک جداییصداقت با هوشمندی فرم روایی مستندش را از نقطه قوت اصغر فرهادی در فیلم‌سازی وام گرفته است؛ شخصیت‌پردازی و نحوه بازی گرفتن از شخصیت‌ها. صحنه‌هایی از جدایی روایت یک‌پارچه و منسجمی دارد که به اپیزودهایی بر اساس شخصیت‌های فیلم “جدایی نادر از سیمین” تقسیم شده و در هر اپیزود تمرکز بر یک یا دو شخصیت است.

این اپیزودها با یک نمای تکرارشونده تفکیک می‌شوند. نمایی که یک دستگاه کپی را در حال کپی کردن یک برگه نشان می‌دهد که می‌تواند سند قباله ازدواج و یا شناسنامه باشد. قباله ازدواج و شناسنامه با توجه به داستان فیلم “جدایی نادر از سیمین” معنا می‌یابد و نوعی بینامتنیت و پیوند محتوایی را میان فیلم داستانی و مستندی که درباره آن ساخته شده، برقرار می‌سازد.

از سویی نماهای ضدنور دستگاه کپی می‌تواند اشاره زیرمتنی به تبحر فرهادی در شخصیت‌پردازی داشته باشد. تکرار این نما در ابتدای هر اپیزود به ما می‌گوید که در این فیلم با شخصیت‌هایِ شناسنامه‌دار داستانی مواجه هستیم.

نویسنده: شهرزاد شاه کرمی

کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
برچسب ها
نمایش بیشتر

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن