مجله نقد فیلمگردی
فیلم شناسینقد مستند

نقد مستند «فریب چینی»؛ مستندی شدیداً سرگرم‌کننده!

مستند «فریب چینی» محصول سال 2017 در مورد تقلب چینی‌ها در بازار بورس است که ثابت کرد بعد از دوران رکود اقتصادی هم تقلب و حیله‌گری در «وال‌استریت» هنوز ادامه دارد.

اگر قرار باشد هالیوود قسمت دوم «رکورد بزرگ» را بسازد، ادامه یافتن رفتارهای غیر صحیح یک سیستم مالی فاسد و فاقد قوانین مناسب، می‌تواند موضوع خوبی برای آن باشد. در اثنای رکورد اقتصادی سال ۲۰۰۸ بعضی سرمایه‌گذاران که به دنبال جبران ضررهای ناشی از بحران مسکن آمریکا بودند، از چاله به چاه افتاده و رونق اقتصادی چین را تبدیل به حباب دیگری کردند که سرنوشتی جز ترکیدن برایش نمی‌توان متصور بود.

مستند شدیداً سرگرم‌کننده «جد راث‌استاین» با عنوان «فریب چینی» پرده از این دزدی چند میلیارد دلاری برمی‌دارد که با ابزارهای پیچیده مالی انجام شده بود و سرپوش‌های متعددی رویش قرار داشت. اگرچه این اثر یادآور مستندهای تحقیقی «الکس گیبنی» مانند «انرون: باهوش‌ترین فرد اتاق» است –در حقیقت گیبنی در این فیلم در نقش تهیه‌کننده حضور داشته است – با این حال صراحت راث‌استاین و حس شوخ‌طبعی او باعث شده تا پیام ضد سرمایه‌داری فیلم بهتر منتقل شود.

با وجود گیبنی، «فرانک مارشال» و تیم «سرگرمی ۲۹۲۹» متعلق به «مارک کوبان» و «تاد وَگنر»، به نظر می‌رسد فریب چینی فروش تضمین‌شده‌ای در سینماها و سرویس‌های پخش اینترنتی داشته باشد. اما گزارش دهی به‌روز آن هم می‌تواند باعث جلب توجه رسانه‌ها گردد. فیلم فراتر از یک کالبدشکافی صرف است و پرده از ساختار فسادی برمی‌دارد که هنوز هم در حال وقوع است، فسادی که در آن از یک‌سو گروهی به دنبال تبلیغ سهم‌های چینی و در سوی دیگر گروه دیگری به دنبال سود بردن از این سهم‌ها هستند. همان‌گونه که چنین رفتاری در سال ۲۰۰۸ باعث فروپاشی بازار مسکن شد، هنوز هم هیچ قانون یا مشوقی وجود ندارد تا بانک‌های سرمایه‌گذاری یا کارگزاری‌ها را مجبور به متوقف ساختن این معاملات مشکوک کند، آن‌ها تا زمانی که کارمزدشان را می‌گیرند به این معاملات ادامه می‌دهند.

«هیچ شخصیت مثبتی در این داستان وجود ندارد، حتی خود من هم مثبت نیستم» این را «دَن دیوید» می‌گوید. او سوت‌زنی است که با شخصیت کاریزماتیکش در نقش راوی اصلی فیلم ظاهر می‌شود و در یک موسسه سرمایه‌گذاری کوچک در پنسیلوانیا مشغول بکار است. او و برادرش در بحران مالی سال ۲۰۰۸ ضرر زیادی می‌بینند ولی موفق می‌شوند موقعیت خودشان را در بازار حفظ کرده و راه‌هایی خلاقانه برای بازگشت سرمایه مشتریانشان پیدا کنند.

راهی که آن‌ها کشف کرده بودند با عنوان «ادغام معکوس» شناخته می‌شود. از آنجا که شرکت‌های چینی به لحاظ قانونی نمی‌توانستند به‌صورت مستقیم در بورس‌های آمریکا معامله شوند، صدها مورد از آن‌ها با شرکت‌های آمریکایی که در بورس نیویورک یا دیگر بورس‌های آمریکا حاضر بودند، «ادغام» می‌شدند. روی کاغذ، با این کار سرمایه‌گذاران آمریکایی می‌توانستند از فرصت سود بردن از یک اقتصاد در حال رشد، بهره‌مند شوند.

فریب چینی

اما چیزی که در عمل اتفاق افتاد این بود که بسیاری از این شرکت‌ها، دارایی‌ها و درآمدهایی را گزارش می‌کردند که شدیداً با عملکرد واقعی‌شان تفاوت داشت و از آنجا که هیچ موسسه حسابرسی‌ای در آن سطح وجود نداشت هیچ راهی برای گزارش و بررسی این موضوع در دسترس نبود. دیوید و همکارانش با روش‌هایی خلاقانه توانستند بو ببرند چنین تقلبی در حال وقوع است، به‌طور مثال آن‌ها پیشنهاد دادند حاضرند به تمام کارکنان یک کارخانه چینی، نمونه چای رایگان ارائه کنند تا از این طریق متوجه تعداد واقعی کارگران آن کارخانه شوند.

آن‌ها پس از بو بردن از این تقلب و بعدازاینکه یک تحقیق مطرح کرد ماجرا آن چیزی نیست که اعداد جعلی می‌گویند، سهامشان را فروخته و از این بازار با سود خارج شدند. اما بااینکه نوع حسابداری این شرکت‌ها چندان شفاف و قابل‌فهم نیست، فیلم فریب چینی به‌خوبی به سرمایه‌گذاران هشدار می‌دهد.

فریب چینی

راث‌استاین در این فیلم نگاهی هم به فرهنگ سازمانی بعضی از مؤسسات همکار با چینی‌ها نیز می‌اندازد. مانند «راث کپیتال پارتنرز» که سرمایه‌گذاران را با برگزاری سمینارهای سه‌روزه که پر از نوشیدنی و نوازندگانی مانند «اسنوپ داگ» و «بیلی آیدول» هستند فریب می‌دهد. یا «رادمن و رن‌شاو» که ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا و نامزد سابق ریاست جمهوری حزب دموکرات «وزلی کلارک» را به عنوان رئیس استخدام کرده است. (شگفت‌آور است که کلارک بااینکه این مستند از او هیچ تعریفی نمی‌کند، حاضر شده در آن حضور داشته باشد).

راث‌استاین همچنین به زبان ساده و با استفاده از اشکال گرافیکی توضیح می‌دهد نحوه کار ادغام معکوس چگونه است. او این کار را به این خاطر انجام می‌دهد که برای شهروندان عادی درک واژگان تخصصی و ساختارهای مالی که عمداً برای گیج شدن آن‌ها طراحی شده‌اند، هیچ‌وقت ساده نیست.

فریب چینی گه‌گاه قالب سنتی مستندها را به خود می‌گیرد و چهره‌هایی را جلوی دوربین می‌نشاند تا صحبت کنند و اسلایدهای پاورپوینت نشان می‌دهد، با این حال به خوبی می‌تواند حرف از زیر زبان کارشناسان مالی‌ای مانند دیوید، «متیو ویچرت» کارمند سابق «باند» و «کارسون بلاک» بکشد که عملیات فروش استقراضی را با عنوان «مادی واترز ریسرچ» انجام می‌دهد. شاید هیچ‌کسی در واشنگتن یا وال‌استریت نخواهد به حرف آن‌ها گوش دهد، اما آن‌ها با رغبت فراوان حرف‌هایشان را بیان می‌کنند.

مترجم: رضا فرشید

کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
منبع
ورایتی
برچسب ها
نمایش بیشتر

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن