سایت سینمامارکت
فیلم شناسینقد فیلم

نقد مستند «هاشمی زنده است»: طولانی، تکراری، جنجالی

نقدی بر مستند «هاشمی زنده است» ساخته علی طادی که روایت جنجالی از زندگی سیاست‌مدار بزرگ تاریخ معاصر ایران آیت الله هاشمی رفسنجانی می‌باشد.

مستند «هاشمی زنده است» به کارگردانی علی طادی که به تازگی منتشر شده، در همین روزهای ابتدایی با واکنش‌های فراوان و متفاوتی مواجه شده است؛ واکنش‌هایی که بیشتر به محتوای اثر اشاره دارد. اما فارغ از محتوا، این فیلم از نظر فرمی، اثر دندانگیری نیست و به طور کلی نمره پایینی می‌گیرد. ریتم فیلم شدیداً یکنواخت بوده و بی‌وقفه تصاویر آرشیوی به همراه صحبت‌های راوی نمایش داده می‌شود. به همین دلیل حاصل، طولانی و خسته‌کننده از آب درآمده و به هیچ وجه سرگرم‌کننده نیست. درمقابل، یک نقطه قوت مستند «هاشمی زنده است»، شکل روایت خطی آن است که زندگی سیاسی طولانی آیت‌ا… هاشمی را با رعایت دقیق توالی وقایع، روایت کرده است. همین موضوع اجازه نداده است که مخاطب مستند لابلای اتفاقات پرپیچ‌وخم تاریخی، سردرگم شود.

«هاشمی زنده است» زاویه نگاه تازه و حرف جدیدی ندارد. آنچه مطرح کرده، پیشتر در خیل آثار مشابه درباره آیت‌ا… هاشمی، گفته شده است. تکراری بودن ایده‌های مستند، آن را از عنصر غافلگیری نیز بی‌بهره کرده است. به جرئت می‌توان گفت تنها نکته متفاوت و تازه این فیلم مستند، وجه تسمیه آن است. مخاطب تا یک دقیقه پایانی، متوجه نمی‌شود که چرا در نام فیلم، گفته شده هاشمی «زنده» است. اگرچه سازندگان در این باره ایده جالبی داشته‌اند، اما تنها همین یک ایده، برای یک مستند یک‌ساعت‌ونیمه کافی نیست. با این وجود، فیلمساز سعی کرده تا در این اثر، کاملاً در سطح مخاطب عام صحبت کند. هر زمان که مخاطب به اطلاعات پیش‌زمینه نیاز داشته، تا حد مناسبی توضیحات ارائه شده است. این شیوه اگرچه کمی به ساده‌سازی محتوای سیاسی مستند منجر شده، اما هدف سازندگان را که برقراری ارتباط با مخاطب عام بوده، محقق کرده است.

در زمینه روایت، هرچند ناصر طهماسب به عنوان گوینده، کار خود را بی‌نقص انجام داده، اما هماهنگی تصاویر و گفته‌های راوی، ضعیف انجام شده؛ آن‌قدر که در بعضی لحظات، شکل کمیک پیدا کرده است. مثلاً در جایی که جمله «قطار سازندگی حرکت می‌کند» روایت می‌شود، کارگردان ترجیح داده تصویر قطاری را به تصویر بکشد که در حال حرکت است؛ که این یعنی قطار سازندگی! مستند «هاشمی زنده است» حتی یک دقیقه مصاحبه ندارد که این اتفاق نسبتاً کم‌سابقه، برای مستند پرتره‌ای درباره یک شخصیت سیاسی تاریخ معاصر، نقطه ضعف بزرگی محسوب می‌شود. همین نکته، سطح سندیت ادعاهای مطرح‌شده را تا حد زیادی پایین می‌آورد. به علاوه مستند در پرداخت به وقایع زندگی پرفرازونشیب آیت‌ا… هاشمی، توازن را رعایت نکرده؛ به بعضی اتفاقات مهم، اشاره‌ای گذرا کرده و برخی وقایع کم‌اهمیت‌تر را به تفصیل واکاوی کرده است.

در نهایت یکی از نقاط قوت کم‌تعداد مستند، مربوط به بازار این اثر است. سازندگان از راه‌های متنی و فرامتنی بسیاری استفاده کرده‌اند تا محصول خود را در بازار فیلم مستند، به مخاطب بشناسانند. فارغ از بررسی‌های فرمی «هاشمی زنده است»، سازندگان در این هدف خود موفق بوده‌اند؛ زیرا توانسته‌اند اثری بحث‌برانگیز تولید کنند که با جار و جنجال فراوان، لااقل گلیم خود را در برخورد با مخاطب، از آب بیرون بکشد.

نویسنده: مصطفی قاسمیان
کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
برچسب ها
برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام بلاگ سینمامارکت بپیوندید: کانال بلاگ سینمامارکت

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن