سایت سینمامارکت
جشنواره سینما حقیقتفیلم شناسینقد فیلم

نگاهی به فیلم‌های دومین روز جشنواره سینما حقیقت

نقدی بر مستندهای «اهل آب» ساخته آزاده بی‌آزاد گیتی، «خور بر کرانه کویر نمک» ساخته مهدی باقری، «میریم» ساخته الکسانسدرا رچکالووا و «محدودیت‌های کار» ساخته اپولنا ریشلیکووا

مستند «اهل آب» (آزاده بی‌آزار گیتی) / بخش مسابقه ملّی

مستند اهل آب

نام مستند اهل آب، عنوان کتاب «غلام‌حسین ساعدی» ـ‌اهل هوا‌ـ را یادآور می‌شود. این کتاب به روایت زندگی ساحل‌نشینان جنوب ایران و مواجهه آنها با باد جن می‌پردازد. بر اساس عقیده ساحل‌نشینان‌، روح‌ها و جن‌ها به‌ شکل باد درمی‌آیند. آنها اعتقاد دارند که‌ هر بادی‌ همراه خود جنى‌ دارد که‌ با آن‌ به‌ داخل جسم‌ انسان‌ها مى‌رود و آنها را تسخیر و جادو می‌کند. برای خارج کردن روح یا جن از تن آدمی در این نواحی مراسمی به نام “زار” برگزار می‌شود. مستند “باد جن” اثر ماندگار «ناصر تقوایی» با صدای «احمد شاملو» این مراسم را به تصویر کشیده است. در مستند اهل آب نیز فصلی به اجرای این مراسم اختصاص دارد. باند صوتی این فیلم از آمبیانس محیط یعنی صدای دریا و مرغان دریایی و پس از آن محیط خانه و صدای طبخ نان و غذا به زیبایی بهره جسته و همچنین کارگردان با به حداقل رساندن دیالوگ در فیلم صدا را به یکی از ویژگی‌های منحصربه فرد آن تبدیل کرده است. بخش دیگری از باند صوتی فیلم اجرای موسیقی فولکلور در فصل مراسم زار و نیز آوازهای زنانه محلی است. در اهل آب با زنی اهل جزیره هنگام همراه می‌شویم که به صید ماهی اشتغال دارد. فیلم با حذف گفتار متن از طریق کارکرد صدا به شخصیت نزدیک می‌شود. نور و رنگ از دیگر ویژگی‌های قابل توجه این مستند است. تضاد رنگ لباس شخصیت در حین صید ماهی میان آبی بیکران دریا، قابی زیبا را به نمایش می‌گذارد. یکی از فصل‌های تأثیرگذار فیلم روایت حادثه‌ای است که برای شخصیت زن در دریا رخ داده؛ بازسازی این واقعه همراه با میان‌نویس و با نماهایی از حرکات پای شخصیت اصلی در دریا به نمایش درآمده است.

خور برکرانه کویر نمک (مهدی باقری)/ بخش مسابقه ملّی

مستند خور بر کرانه کویر نمک

روایت فیلم‌های مستندی که بر پایه معرفی و شناسایی یک مکان جغرافیایی، اعم از یک کشور تا روستایی دورافتاده در شهری کوچک بنا شده‌اند، نیاز به توجیه مخاطب در باب اهمیت و یا جاذبه آن مکان دارند. حس تعلق‌خاطر و یا نوستالژی کارگردان نسبت به مکانی خاص، اگر به بیننده منتقل نشود، تجربه تماشای فیلم برای او خوشآیند نخواهد بود. مستند خور برکرانه کویر نمک نه تنها بیننده را با شهر کوچک خور و حال و هوای آن همراه نمی‌سازد، بلکه فیلم در میانه از لحن و ایده اصلی‌اش نیز جدا می‌افتد. در آغاز با پیرمردی از اهالی قدیمی خور و پسرش همراه می‌شویم اما ناگهان در میانه سر از نساجی و بافت نخ و پارچه و پنبه درمی‌آوریم. بنابراین ارتباط تماشاگر با اثر قطع می‌شود و ریتم فیلم آسیب می‌بیند.

میریِم (الکسانسدرا رچکالووا/ روسیه) بخش مسابقه بین‌الملل

این مستند ۵۰ دقیقه‌ای از کارگردان زن روسی با نمایی نسبتاً بلند از دو کودک آغاز می‌شود که تلاش می‌کنند بر چهارپایی سوار شوند. فیلم تا ۱۵ دقیقه ابتدایی در طرح موضوع دچار اشکال است. نه رابطه سکانس ابتدایی با نماهای مصاحبه‌ای پس از آن دریافت می‌شود و نه ایده و موضوع فیلم قابل درک است. حال آنکه فیلم موضوع جذابی دارد؛ زنی که حدود ۷۰ دختر و پسر را به فرزندی قبول کرده است باید برای حفظ زمینی که به همراه فرزندانش در آن سکونت دارد، مقابل دولت بایستد. رابطه او با فرزندانش و تلاش برای حفظ زمین، شاید سویه‌های فراموش شده انسانیت را در دنیای مدرن کنونی دوباره زنده می‌کند.

محدودیت‌های کار (اپولنا ریشلیکووا/ چک) بخش مسابقه بین‌الملل

این روزها اخبار کشور فرانسه و تظاهرات ضد سرمایه‌داری در کانون توجه است. گاهی با شنیدن این خبرها بخش‌هایی از تاریخ و دوران گفتمان‌های غالب چپ به یاد آورده می‌شود و شاید این پرسش در ذهن شکل بگیرد که آیا زمان تکرار تاریخ فرا رسیده است؟ نظریات مارکسیستی، گروه‌های سرمایه‌داری و پورلوتاریا و اصطلاح‌هایی چون الیناسیون که “مارکس” آن را مطرح کرد، همواره در فرم‌های مختلف تکرار و باز تعریف می‌شوند و تنها می‌توان دل به این گفته “میشل فوکو” بست که «جسم انسان دفترچه یادداشت تاریخ است.» مستند محدودیت‌های کار اثر کارگردان زن اهل چک، بر اساس یادداشت‌های زنی در یکی از روزنامه‌های جمهوری چک در سال ۲۰۱۷ ساخته شده است. روایت این زن از اوضاع کار، حقوق و رفاه اجتماعی در چک تکان‌دهنده است. او با یک دوربین فیلم‌برداری مخفی که در عینکش کار گذاشته است، از محل‌های مختف مانند خشک‌شویی بیمارستان و یا محل تفکیک زباله فیلم‌برداری می‌کند و شرایط غیرانسانی حاکم بر این محیط‌های کاری را نشان می‌دهد. این فیلم بی‌واسطه انسان را در برابر کار از خود بیگانه و شی‌وارگی قرار می‌دهد و زوال انسانیت در قرن حاضر را به رخ می‌کشد.

نویسنده: شهرزاد شاه کرمی
کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
برچسب ها
نمایش بیشتر
برای اطلاع و استفاده از سایر مطالب ما، به کانال تلگرام بلاگ سینمامارکت بپیوندید: کانال بلاگ سینمامارکت

همچنین بخوانید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن