فیلم شناسینقد فیلم

آتلان، بیان تصویری یک زیست

از ویژگی های بارز این مستند در خدمت گرفتن همه ی عوامل فرمی برای بیان تصویری مفهوم است

اگر بخواهم توصیفم را از مستند «آتلان» در چند جمله خلاصه کنم می‌نویسم، آتلان فیلمی است که با زبان تصویر ترجمه‌ای درست برای این گفتار است ” وقتی داشتم تازه حرف زدن یاد می‌گرفتم، پدرم مجبورم می‌کرد بعضی کلمات رو بیشتر تکرار کنم، می‌گفت اینا باید تو مغزت فرو برن، یکی از اون کلمات که هیچ وقت از ذهنم پاک نمی‌شه، کلمه “آتلانه” آتلان یعنی سوار اسب شو و رهسپار شو، یعنی همیشه با اسب باش. حالا من مجبورم بدون اسبم برگردم خونه”

از ویژگی‌های بارز این مستند در خدمت گرفتن همه‌ی عوامل فرمی برای بیان تصویری مفهوم است. از ترکیب صداهای صحنه تا موسیقی فیلم و تصویربرداری که در بیشتر صحنه‌های فیلم دچار خودنمایی نمی‌شود و در خدمت روایت فیلم است، از انتخاب علی گوگ‌نژاد به عنوان راوی مستند و لحن نریشن‌گویی او تا کاشت درست و به جای موقعیت‌ها و اتفاقات در طول فیلم مانند سکانس گفت‌و‌گوی سرسفره پیرامون پیشنهاد کِشیدن اسب و واکنش‌هایی که علی و پدر به طاهر دارند (کاشت موضوع تبانی) وتهمت‌ها و اتفاقاتی که بعد از باخت “ناردانه” برای طاهر می‌افتد.

از ویژگی های بارز این مستند در خدمت گرفتن همه ی عوامل فرمی برای بیان تصویری مفهوم است.

در واقع کاربرد این سکانس کاشت موضوع تبانی در سر سفره ای ساده‌ و بی آلایش از سوی طاهر (کسی که با “نازآباد” قهرمانی کسب کرده) است که در ادامه با شکست “ناردانه” در کورس اسب دوانی و اعتراض قماربازها و محرومیت دو هفته‌ای طاهر از مسابقات مخاطب فیلم را درگیر بحران کنونی خانواده گوگ‌نژاد می‌کند، بحرانی که مقدمه‌ی یک تصمیم مهم (فروش ایلحان) در روند فیلم است.

یا به عنوان نمونه می‌توان از تجربه و همراهی مخاطب با شخصیت‌های فیلم و قرار دادن خود به جای آن‌ها در یکی از سکانس‌های درخشان فیلم زمانی که علی از تفاوت نگرش خود با برادرش کریم در شیوه رام کردن ایلحان می‌گوید سخن گفت، آنجایی که تصویر در ادامه‌ی نریشن علی و بدون هیچ سخن اضافه‌ای در چند ثانیه با نمایش دادن حمله ایلحان به علی و درگیری‌اش با اسب دیگر مخاطب را قانع می‌کند که شیوه‌ی تربیتی کریم به درد رام کردن ایلحان می‌خورد.

مستند آتلانمی‌توان موارد متعددی از ویژگی‌های بصری مستند را به عنوان یک نمونه از بیان تصویری مثال زد که بدون کلام فضا و مفهوم سکانس‌های قبلی‌اش را به نمایش می‌گذارد. مثلا تصویر یک اسب سر به زیر در هجوم قطرات باران درنقطه(flow) که بعد از سکانس دومین خروج ناموفق از دپار و باخت ایلحان و ناراحتی کریم و علی نمایش داده می‌شود، در چند ثانیه شرایط کنونی ایلحان را برای مخاطب توصیف می کند.

از معدود نقاط ضعف مستند حضور جدی پدر و موثر بودن اقداماتش در طول اتفاقات متنی مستند و به نمایش در نیامدن آن است. به عنوان مثال مخالفت پدر با کریم و علی برای خریدن ایلحان تا فروش ایلحان شکست خورده توسط پدر (اثبات حرف پدر) به تصویر کشیده نشده است و برای مخاطب به میزانی که به تصویر درنیامده جدی نمی‌شود.

تماشای مستندی مانند آتلان که به صورت موشکافانه وارد یک اقلیم و یک زیست می‌شود و مخاطبش را با روایت تصویری درگیر آن اقلیم و اقتضائاتش می‌کند در دورانی که در سینما به خصوص سینمای مستند دچار فقر زبان تصویر هستیم و وجود نریشن‌ها و تصاویر خوش رنگ لعاب زائد و مصاحبه‌های پرتکرار در محیط‌های بسته ما را می‌رنجاند، بسیار لذت بخش است.

تماشای مستند «آتلان»
نویسنده: سید محمّد نیاکی
کپی برداری و نقل این مطلب تنها با ذکر نام بلاگ سینمامارکت جایز می باشد.
برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن